დღეს რთულია ისეთი ქალაქის წარმოდგენა, სადაც საგზაო შუქნიშანი არ გვხვდება. მილიონობით ავტომობილი და ქვეითი ყოველდღიურად სწორედ მისი დახმარებით გადაადგილდება უსაფრთხოდ. თუმცა ცოტამ თუ იცის, რომ პირველი შუქნიშანი თანამედროვე ელექტრონული სისტემებისგან ძალიან განსხვავდებოდა.
პირველი შუქნიშნის გამოგონება
პირველი საგზაო შუქნიშანი 1868 წელს ლონდონში დამონტაჟდა. მისი ავტორი იყო ბრიტანელი ინჟინერი და რკინიგზის სიგნალიზაციის სპეციალისტი ჯონ პიკ ნაიტი.
იმ დროისთვის ავტომობილები ჯერ კიდევ არ არსებობდა, თუმცა ქალაქის ქუჩებში ცხენშებმული ეტლებისა და ქვეითების რაოდენობა სწრაფად იზრდებოდა. მოძრაობის მოწესრიგება სულ უფრო რთული ხდებოდა, რის გამოც საჭირო გახდა სპეციალური სიგნალიზაციის სისტემის შექმნა.
როგორ მუშაობდა პირველი შუქნიშანი?
პირველი შუქნიშანი ელექტროენერგიაზე არ მუშაობდა.
მისი მთავარი მახასიათებლები იყო:
- დღის განმავლობაში გამოიყენებოდა მოძრავი სემაფორის მკლავები;
- ღამით მუშაობდა გაზის ლამპებით;
- ჰქონდა ორი ფერი – წითელი და მწვანე;
- იმართებოდა ხელით სპეციალური ოპერატორის მიერ.
მოწყობილობა ბრიტანეთის პარლამენტის შენობასთან დამონტაჟდა და მოძრაობის კონტროლს ახორციელებდა.
პირველი პრობლემა
სამწუხაროდ, პირველი შუქნიშნის ისტორია წარმატებით არ დასრულებულა.
დამონტაჟებიდან რამდენიმე კვირაში გაზის სისტემაში მოხდა აფეთქება, რის შედეგადაც ოპერატორი დაშავდა. ამის შემდეგ პროექტი შეჩერდა და მრავალი წლის განმავლობაში მსგავსი სისტემა აღარ გამოუყენებიათ.
თანამედროვე შუქნიშნის დაბადება
ელექტრული შუქნიშანი მხოლოდ 1914 წელს გამოჩნდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ქალაქ კლივლენდში.
მისი უპირატესობები იყო:
- უფრო მაღალი უსაფრთხოება;
- ავტომატური მუშაობის შესაძლებლობა;
- უკეთესი ხილვადობა;
- ნაკლები ტექნიკური რისკი.
მოგვიანებით სისტემას დაემატა მესამე – ყვითელი ფერი, რომელიც მძღოლებს ცვლილებისთვის ამზადებდა.
რატომ არის შუქნიშნის ფერები სწორედ წითელი, ყვითელი და მწვანე?
ეს ფერები თავდაპირველად რკინიგზიდან გადმოიღეს.
- 🔴 წითელი – გაჩერდი;
- 🟡 ყვითელი – მოემზადე;
- 🟢 მწვანე – მოძრაობა ნებადართულია.
წითელი ფერი შორიდან ყველაზე კარგად აღიქმება, რის გამოც საფრთხისა და შეჩერების სიმბოლოდ იქცა.
საინტერესო ფაქტები შუქნიშნის შესახებ
- მსოფლიოში პირველი შუქნიშანი ლონდონში დამონტაჟდა 1868 წელს.
- პირველი შუქნიშანი გაზის ლამპებზე მუშაობდა.
- თანამედროვე ელექტრული შუქნიშანი 1914 წელს გამოჩნდა.
- ყვითელი სიგნალი მოგვიანებით დაემატა.
- დღეს მსოფლიოში არსებობს „ჭკვიანი“ შუქნიშნები, რომლებიც ავტომობილების ნაკადს რეალურ დროში აკონტროლებენ.
- ზოგიერთ ქვეყანაში სპეციალური შუქნიშნები ველოსიპედისტებისა და ტრამვაებისთვის გამოიყენება.
დასკვნა
საგზაო შუქნიშანი ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოგონებაა ტრანსპორტის ისტორიაში. ჯონ პიკ ნაიტის იდეამ საფუძველი ჩაუყარა სისტემას, რომელიც დღეს მილიონობით ადამიანის უსაფრთხო გადაადგილებას უზრუნველყოფს. თანამედროვე ჭკვიანი შუქნიშნები კვლავ ვითარდება, თუმცა მათი ისტორია სწორედ 1868 წლის ლონდონიდან იწყება.
